Winter in de zomer: wat er misgaat als je te snel publiceert
Jaren geleden gooide ik wat documenten weg. Een paar bestanden die ik niet meer nodig had. Daarna leegde ik de prullenbak.
Mijn laptop begon te tellen. Niet een paar bestanden, maar tientallen. Honderden zelfs.
O nee.
Ik had per ongeluk een hele map naar de prullenbak meegesleept. Vrijwel alles wat ik voor mezelf had geschreven, van jaren terug tot nu — weg.
Mijn maag draaide om, mijn hart bonkte.
En toen, nog voor de schrik goed en wel was geland: opluchting. Het verspreidde zich door me heen als warmte na een koude douche.
Pas later drong tot me door waarom. Al die teksten dropen van emotie. Geschreven terwijl ik midden in de pijn, woede, frustratie zat. Getypt met trillende vingers.
Ja, het schrijven was van waarde geweest. Het had lucht gegeven, ruimte gemaakt, dingen een plek gegeven.
Maar de teksten zelf? Die waren er niet om gelezen te worden. Zelfs niet door mezelf.
Het was ballast. En die ballast mocht gaan.
Wat er gebeurt als je te snel deelt
Je zit midden in gedoe. Een aanvaring in de familie. Of een klant die niet betaalt. Misschien een vakgenoot die je tegen de haren in heeft gestreken. En je denkt: dit moet ik delen. Dit raakt mensen.
Je gaat zitten. Je begint te typen.
Wat eruit komt voelt zwaar. Je leest het terug en denkt: dit klinkt als klagen. Of als een therapeutische sessie. Of gewoon raar. Dus je legt het weg.
Soms besluit je om het tóch te publiceren.
Vergissing.
Want zo'n tekst werkt vrijwel nooit voor je. Je zadelt je lezer op met jouw onverwerkte sores. In het beste geval krijg je medeleven. Een hartje met een pleister erom.
Vraag jezelf: is dat wat je bij je doelgroep wil losmaken?
Winter in de zomer
Mijn eigen verhalen waren trouwens niet weg. Ze zaten er nog — in mijn hoofd.
Later schreef ik sommige opnieuw. Niet omdat ik moest, maar omdat ze zich opnieuw aandienden. Alleen nu anders. Met afstand. Met tijd ertussen.
Die verhalen deelde ik. En daar gebeurde iets bijzonders.
Mensen reageerden. Niet met "wat erg voor je", maar met iets diepers. Ze pakten eruit wat ze zélf nodig hadden. Troost die ik er niet bewust in had gestopt. Herkenning in dingen waar ik zelf niet aan had gedacht.
Ze maakten er hún verhaal van.
Er is een uitspraak van schrijfster Annie Dillard: “Schrijf over de winter in de zomer”. Dat was dit dus.
Waarom afstand helpt
Het overkwam ook één van onze cursisten. Een klant had hem bedrogen. Hij wilde er meteen over bloggen. Maar toen hij me de tekst stuurde, voelde ik de woede van het scherm afspatten.
Hij schreef dingen als:
"Klant X heeft me belazerd. Maandenlang gaf ik mijn alles voor die zelfingenomen vent en zelf deed hij niks. En ineens kwam hij met allemaal redenen waarom hij ik het verkeerd had gedaan en hij me niet ging betalen. Pas op voor dat soort types."
Een blog? Nee: een aanklacht. Zijn pijn kleurde elk woord.
"Wacht een paar weken", zei ik. "Laat het eerst zakken."
En toen hij het verhaal opnieuw schreef, was het goud. Een waardevol verhaal over grenzen stellen:
"Achteraf zag ik dat ik alle waarschuwingssignalen had genegeerd. Ik wilde gewoon die opdracht. Dat is een les: wanhoop maakt slechte zakenpartners. Voortaan vraag ik mezelf: wil ik met deze persoon werken, of denk ik dat ik deze opdracht nodig heb?"
Die blog kreeg tientallen reacties. Andere ondernemers herkenden zich erin. Niet in zijn boosheid, maar in het inzicht dat eruit voortkwam.
Hier zit het verschil: schrijven voor jezelf mag rauw zijn en alle kanten op schieten. Dat helpt je verwerken.
Maar schrijven voor je klanten vraagt afstand. Vraagt dat je kunt terugkijken. De les eruit kunt halen die ook voor een ander waardevol is.
Anders ben je een drenkeling die probeert een ander te redden.
En dan trekken jullie elkaar naar beneden.
Wanneer je verhaal klaar is om te delen
Dus schrijf. Altijd. Laat het eruit stromen, rauw en ongefilterd. Het geeft ruimte en maakt dingen inzichtelijk voor jezelf.
Maar deel pas als je kunt terugkijken. Als je de kou nog voelt, maar niet meer bevriest.
Dan pas kun je de ander een hand toesteken. Niet als drenkeling, maar als iemand die de overkant heeft gehaald.
Wat je kwijt moet om het te kunnen vertellen? De urgentie. De rauwe rand. Het gevoel dat je het nu, meteen, direct moet zeggen.
Dat laat je gaan.
En dan, als de storm is gaan liggen en je weer adem hebt, keer je terug naar wat er gebeurde. Dan kun je het optillen, van alle kanten bekijken, voelen waar het universele zit. Waar jouw verhaal iets raakt dat groter is dan jijzelf.
Dát is het moment om te delen.
Niet eerder.
Twee plekken, twee doelen
Praktisch betekent dit: maak twee plekken voor je teksten.
Eentje voor het ruwe werk. Voor je tranen, je frustraties, je halve gedachten. Schrijf daar alles wat je kwijt moet. Zonder filter, zonder plan.
En eentje voor de verhalen die klaar zijn. Die je kunt bekijken alsof iemand anders ze schreef. Die je lezer ruimte geven in plaats van dat ze ruimte bij hem innemen.
Die eerste plek mag chaotisch zijn. Die tweede niet.
Hoe je ballast in je blog herkent
Dertien vragen voor je op publiceren drukt:
Schreef je deze tekst terwijl je midden in de situatie zat?
Had je het gevoel dat je het nu, meteen, direct kwijt moest?
Typte je met een verhoogde hartslag, trillende vingers of een brok in je keel?
Begint meer dan de helft van je zinnen met 'ik'?
Komt de naam of de situatie van een specifiek persoon meer dan twee keer in je tekst voor?
Beschrijf je vooral hoe erg of oneerlijk de situatie was?
Ontbreekt er een heldere les die je lezer kan toepassen?
Schreef je dit vooral omdat jij het kwijt moest?
Wil je met deze tekst een bepaald persoon iets duidelijk maken of gelijk krijgen?
Vraagt deze tekst je lezer iets te dragen in plaats van hem ruimte te geven?
Zou een vriend bij het lezen eerder reageren met "gaat het wel?" dan met "wat goed"?
Heeft er minimaal een week tussen de gebeurtenis en het schrijven gezeten?
Als je terugkijkt op wat er gebeurde, sleurt het je dan weer mee?
Zo lees je de uitkomst
Geen enkele vraag met ja beantwoord: je tekst is waarschijnlijk klaar. Publiceer met vertrouwen.
Eén tot drie keer ja: lees de tekst nog een keer door met deze vragen in je achterhoofd. Waarschijnlijk is er een plek die aandacht vraagt.
Meer dan drie keer ja: laat het liggen. Niet weggooien, want je hebt het opgeschreven en dat is precies goed. Maar geef het tijd voor je het deelt.
Want hier zit een paradox: de verhalen die je het hardst wilt vertellen, zijn vaak nog niet klaar om verteld te worden.
Ze moeten eerst bezinken. Afkoelen. Van jou loskomen.
En dan, als je lezer er iets aan heeft, is je verhaal klaar.
Ik ben benieuwd naar jouw ervaring...
Heb jij weleens te snel een verhaal gedeeld?
Of heb je een verhaal liggen dat nog moest bezinken? Dat je schreef toen het rauw was, maar nu klaar is om gedeeld te worden?
Laat het me hieronder weten.
Je maakt me helemaal blij als je er een linkje naar je verhaal bij zet :-)
