Mijn moeder gaf recepten door zonder getallen. "Kira kira", zei ze dan, Indonesisch voor 'ongeveer'. Een snufje dit, een beetje dat.

Sommige mensen werden daar nerveus van. Die wilden exacte grammen, minuten, graden.

Maar mijn moeder kookte niet met weegschalen of eierwekkers. Ze keek, rook, proefde. Ze voelde de consistentie van deeg tussen haar vingers. Merkte aan de weerstand tegen een pollepel of een gerecht langer moest sudderen.

Ze wist wanneer het goed was. En iedereen smulde van haar eten.

Met teksten schrijven werkt het net zo.

Er is een recept. En er is hoe jij het invult.

Het verlangen naar de perfecte formule

Je wilt het graag weten. De woord-voor-woord opbouw van een verkooppagina. Uit hoe veel alinea’s de perfecte mail bestaat. De beste woordencombi voor je titel.

Dus gebruik je een template of formule waar anderen succes mee hebben.

Logisch. Zekerheid voelt veilig. Als je precies weet wat je moet doen, kun je niks fout doen. Als je de juiste stappen volgt, krijg je gegarandeerd het gewenste resultaat.

Toch?

Zo’n formule geeft houvast. Maar waarom werkt ie dan niet voor jou?

Mogelijk is dit aan de hand: je volgt de stappen en voorbeelden té nauwgezet. Dan ga je voorbij aan je schrijfstem. En komen jouw hart en ziel er niet in terecht.

Op de letter

Een paar jaar geleden coachten Peter en ik een ondernemer. Hij was systemisch therapeut en kon fantastisch schrijven. Hij publiceerde blogs, columns en zelfs twee boeken.

Een verkooppagina voor z’n nieuwe cursus zou dan ook geen probleem zijn.

Dachten we.

Tot we z’n eerste opzet lazen. Zelf vond ie het geweldig gelukt. Maar wij vielen zowat van onze stoel van verbazing.

Het was zó keurig. Vormelijk zelfs.

Hier was een schoolmeester aan het woord, zo eentje die alle leerlingen positioneert naar lengte, en strafregels uitdeelt.

Waar was z’n humor? De lichtvoetige toon waarmee hij heftige onderwerpen bespreekbaar maakte?

Weg.

Zoals gezegd: zelf was ie trots. Want hij had de stappen “tot op de letter gevolgd”. En afgekeken hoe anderen het deden.

Maar toen we er even dieper op doorvroegen, kwamen we bij zijn angst uit: wat als zijn eigen stem niet werkte?

Kira kira in je teksten

Mijn moeder kookte niet vanuit angst. Ze kookte vanuit vertrouwen. Vertrouwen in haar zintuigen, in haar ervaring, in haar gevoel voor wat nodig was.

Ze paste zich aan. Als deeg te droog was, deed ze er water bij. Als saus te dun was, liet ze het langer inkoken. Ze proefde, corrigeerde, proefde opnieuw.

Ze was niet bang om fouten te maken. Want fouten waren geen ramp, maar informatie. Ze lieten zien wat er nodig was.

Dat is de essentie van kira kira. Niet: het maakt niet uit. Maar: ik vertrouw erop dat ik onderweg kan voelen wat nodig is.

Pas het toe op je teksten.

Schrijf een versie. Lees hem hardop. Voelt het goed? Klinkt het als jou? Zegt het wat je wilt zeggen? Nee? Pas het aan. Schrap een zin. Voeg een voorbeeld toe. Verschuif een alinea.

Proef.

Dat is lastig. Want je hebt geen meetlat. Geen checklist die zegt: nu is het goed.

Je moet het voelen. En dat vraagt moed. Want voelen betekent twijfelen. Betekent niet zeker weten. Betekent durven kiezen zonder garantie.

Maar juist daar zit je kracht.

Wat je wel vasthoudt

Ik zeg niet: gooi alle structuur overboord. Dat zou onzin zijn.

Want de principes van verleiden werken. Veel formules en structuren hebben zich al talloze malen bewezen.

Maak ze je daarom eigen. Zoals Picasso zei: “Learn the rules like a pro, so you can break them like an artist.” Zie de principes en formules als je basis. Je recept zonder hoeveelheden.

Wat je ervan brouwt? Dat bepaal jij. Elke keer opnieuw.

Hoe je leert proeven

Je leert het door te doen. Door te schrijven. Door te lezen wat je schreef. Door te merken waar het stokt, waar het vloeit, waar je lezer afhaakt of juist wordt meegenomen.

Je leert het door aandacht te hebben. Voor jezelf. Voor je lezer. Voor de connectie die ontstaat als hij je tekst ziet.

Stel jezelf vragen. Niet alleen: is dit de juiste opbouw? Maar: raakt dit? Begrijpt mijn lezer dit? Voelt hij wat ik bedoel? Wil hij verder lezen?

En dan pas je aan. Opnieuw. En nog een keer.

Dat is kira kira. Ongeveer. Maar wel precies goed.

Wat kira kira voor jou betekent

Ongeveer. Het is een bevrijdend woord. Stop met zoeken naar wéér een nieuwe formule.

Begin met voelen. Met proeven. Met durven aanpassen tot het klopt.

Ja, in het begin is dat ongemakkelijk. Ja, het vraagt tijd. Ja, het betekent dat je moet vertrouwen op jezelf.

Maar dat is waar je stem zit.

Jouw lezer proeft het verschil tussen een tekst die uit een mal komt en een tekst die écht tegen hem praat. En dat is wat verkoopt.

Niet de formule.

Jij.

PS: Net googelde ik ‘kira kira’. Blijkt het in Japan het iets heel anders te betekenen: het visuele effect van licht en glinstering. Zoals dansende zonnestralen of schitterende sterren. Maar ook het glimmen van ogen, de spiegels van de ziel. Dit wil ik je nog meegeven: blijf bij het schrijven dicht bij jezelf. Je wéét wat waar is. Want dan krijg je vanzelf die glim in je ogen.